- 1Eskisehir Osmangazi Üniversitesi Tip Fakültesi, Göz Hastaliklari Anabilim Dali, Eskisehir, Türkiye
Corresponding Author: Pterjiyum ameliyatlarindan sonra en sik gelisen komplikasyon, hastaligin nüks etmesidir.15,16 Pterjiyum ameliyatlari sonrasinda nüksün önlenebilmesi için degisik yöntemler kullanilmaktadir. Bu kullanilan yöntemlerden birisi de antimetabolitlerin kullanilmasidir. Bunlar arasinda en sik kullanilani hücrede DNA sentezini inhibe ederek mitozu ve hücre bölünmesini engelleyen mitomisin C’dir.17 Mitomisinsubkonjonktival doku proliferasyonuna ve fibrozise neden olan fibroblastik aktiviteyi durdurarak etki eder. Bir primidin analogu olan 5 Florourasil ise timidilatsentetaziinhibe ederek fibroblastik aktiviteyi engeller.18 Bunun yanisira bir immunosupresif olan siklosporin A da nüksü engellemek amaciyla kullanilmaktadir. Torun ve ark. yaptiklari çalismada siklosporin kullanimi ile nüks oraninin düstügünü göstermislerdir.19 Bu tür ilaçlarin bazi ciddi yan etkilerinin olmasi nedeniyle degisik cerrahi teknikler ile nüks engellenmeye çalisilmaktadir. Son yillarda LKOT nüks oranlarini en aza indirebilmek için birçok cerrah tarafindan tüm pterjiyum olgularina uygulanmaya baslanmistir.6,8 Nükspterjiyum olgularini kapsayan retrospektif çalismamizda, primer olarak uygulanan cerrahi seçeneginin nüks oranina etkisi olmamistir. Nükspterjiyumun daha agresif seyirli oldugunu düsünürsek,15,16 yaklasik yirmi aylik takip süresinde her üç grupta elde ettigimiz nüks oranlarini (%21, %27 ve %25) basarili olarak kabul edebiliriz. Pterjiyum cerrahisinde serbest konjonktivalotogreft teknigi ilk olarak Barraquer tarafindan tarif edildi.20 Limbalkonjonktivalotogreft tekniginde, serbest konjonktivalgreft üst temporal bölgeden serbestlestirilerek, pterjiyumun çikarildigi çiplak skleraya dikilir. Anatomik olarak alinan greftinlimbal tarafinin, çiplak skleraninlimbusuna gelmesi cerrahinin basarisinda önemlidir.21,22 Nakledilen greft’intenon dokusundan yoksun olmasi, bazi olgularda pterjiyumdoksundan arta kalan anormal dokunun korneaya ilerlemesini engelleyebilir.21-23 Ayrica, hazirlanan serbest greftte, limbal kök hücrelerin de dahil olabilecegi gerçegi, LKOT’un avantajlarindan biri olabilir.23 Bu çalismada agir olgular olarak kabul edilen nükspterjiyumlarin tedavisinde, limbalkonjonktivalotogreftin sözü edilen teorik avantajlari göz önünde bulundurularak LKOT tercih edildi. Konjonktivalotogreft ve LKOT teknikleri uygulanis olarak aynidir. Ancak LKOT’talimbal doku da konjonktivalgrefte dahil edilir. LKOT tekniginde alinan grefteyüzeyel kornea dokusu bazen eklenirken; kimilerince sadece limbal dokuyu içeren konjonktivalgreft almak yeterlidir.24 Bizim uygulamamizda da kornea dokusu dahil edilmedi. Kaynak taramasinda nükspterjiyumlarda cerrahi sonrasi nüks oranlari çok degiskendir. Bu degiskenligin muhtemel sebepleri arasinda tercih edilen cerrahi, nüksün degisken tarifi, cerrahin tecrübesi ve hastalarin farkli demografik özelliklere sahip olmalari sayilabilir. Yüz on iki nükspterjiyum olgusunu kapsayan bir çalismada, altmis iki aylik takip süresinin sonunda LKOT sonrasi nüks orani %1 olarak bildirilmistir.25 Bir diger seride, yirmi sekiz nükspterjiyum olgusunda bir yillik takip sonunda mitomisin C ile birlikte LKOT sonrasi nüks orani, 4% olarak bulunmustur.26 Luanratanakorn ve ark.27 alti aylik takip sonunda, on dört göze uyguladiklari LKOT sonrasi %21, on dokuz gözde uyguladiklari AMGT sonrasi %53’lük nüks orani yayinlamislardir. Fakhry ve ark.28 on dokuz nükspterjiyumlu gözde, LKOT sonrasi dört olguda (%21) nüks tespit etmislerdir. Bizim serimizde tüm gruplar bir arada degerlendirildiginde yaklasik yirmi ayin sonunda nüks oranimiz %24 idi. Hirst ve ark.’na göre nükslerin %97’si cerrahiyi takiben ilk aylarda gelismektedir.29 Buna göre nüks oranlarimizin daha uzun takipler sonrasinda fazla degismeyecegini öngörebiliriz. Tseng kornea-sklerallimbalepitelin bazal tabakasinda limbal kök hücrelerin varligi sayesinde, kornea epitel hücrelerinde rejenerasyonun mümkün olabilecegini öne sürmüstür.23 Biz de bu hipotezden yola çikarak, nükspterjiyumlardaprimer cerrahi seçeneginin, nükspterjiyum cerrahisinin basarisina etkisini degerlendirdik. LKOT sonrasi gelisen nükslerde (grup 2) uygulanacak cerrahinin, ilk cerrahide nakledilen limbal hücrelere bagli olarak daha basarili olabilecegini düsündük. Fakat ilk cerrahi seçenegine göre olusturulan üç grup arasinda LKOT sonrasi nüks oranlarimiz benzerdi. Kornea epitelizasyonunun tamamlanmasi süresini kiyasladigimizda ise, epitelizasyon grup 2’de diger gruplara göre anlamli olarak daha erken sonlanmistir. Bu farki Tseng’in hipotezi ile açiklamak mümkün olabilir. Grup 2’de elde ettigimiz bu farki göz önüne alirsak, her üç grupta da olgu sayisini arttirarak, nüks oranlari açisindan gruplar arasi istatistiksel olarak anlamli farklar elde edilmesi söz konusu olabilir. LKOT’degreftin çikarilmasi ve naylon sütürlerle tespiti diger cerrahi tekniklere göre daha fazla cerrahi tecrübe ve zaman gerektirmektedir. Ayrica, LKOT sonrasi greft nekrozu ve retraksiyonu, epitel kistleri, hematom, granulomlar, Dellen olusumu, astigmatizm ve konjonktiva alti fibrozis bildirilen komplikasyonlar arasindadir.30,31 Biz çalismamizda bunlarin hiçbiriyle karsilasmadik. Limbalkonjonktivalotogreft tekniginin yukarida söz edilen dezavantajlarina ragmen, gerek primer gerekse nükspterjiyumlarda LKOT sonrasi bildirilen nüks oranlari diger tekniklere kiyasla daha düsüktür.6,8 Sonuç olarak ilk cerrahiye bakilmaksizin nükspterjiyum cerrahisinde, LKOT pterijiyum tedavisinde düsük nüks ve komplikasyon oranlari nedeniyle tercih edilebilecek bir yöntemdir. Ilk cerrahisi LKOT olan olgularda kornea epitelizasyonunun daha erken tamamlanmasi, diger nüks olgulara göre bir avantaj olabilir. Ancak sonuçlarimiza göre, ilk cerrahi teknigin ikincil nüks oranlarina etkisi yoktu. Daha fazla olgu sayili ve daha uzun süreli çalismalarla primer cerrahinin, nüks olgulardaki cerrahi basariya etkisinde farkli sonuçlar elde edilebilir. Yazisma Adresi/AddressforCorrespondence: Dr. Ahmet Özer, Eskisehir Osmangazi Üniversitesi Tip Fakültesi, Göz Hastaliklari Anabilim Dali, Eskisehir, Türkiye Gsm: +90 222 229 10 01 E-posta: aozer@ogu.edu.tr Gelis Tarihi/Received: 06.11.2012 Kabul Tarihi/Accepted: 27.05.2013
Licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 (CC BY-NC-ND) International License.
CC BY-NC-ND — Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 InternationalThe statements, opinions, and data contained in articles published in this journal are solely those of the individual author(s) and contributor(s) and do not necessarily reflect the views of the journal, its editors, editorial board, owner, or Galenos Publishing House.
Neither the journal nor Galenos Publishing House endorses or recommends any commercial product, process, service, institution, or organization that may be mentioned or advertised in the journal. The publication of advertisements, product information, or links to external websites does not constitute endorsement or approval by the journal or the publisher.
The journal, its editors, editorial board, owner, and Galenos Publishing House make reasonable efforts to ensure the accuracy and integrity of published content; however, they cannot be held responsible for errors, omissions, or any consequences arising from the use of information contained in the journal, to the extent permitted by applicable law.
Information published in the journal is intended for scientific and educational purposes and should not be considered a substitute for professional medical advice, diagnosis, or treatment. Readers should consult appropriately qualified healthcare professionals regarding individual medical conditions or treatment decisions.
External links are provided for informational convenience only. The journal and Galenos Publishing House are not responsible for the availability, accuracy, content, privacy practices, or policies of external websites.
