Quality-of-Life Questionnaire in Children Operated for Pediatric Cataracts

1. 1Ankara Üniversitesi Tip Fakültesi, Göz Hastaliklari Ana Bilim Dali, Ankara, Türkiye

Corresponding Author: Pediatrik yas grubunda ortaya çikan kataraktlar, görme keskinliginde azalmaya sebep olmalarinin yani sira ambliyopi gelisimine de zemin hazirlamalari ile çocugun gündelik yasaminin sosyal ve fonksiyonel anlamda ciddi olarak etkilenmesine ve ailelerin bu konuda yüksek düzeyde kaygi duymalarina sebep olmaktadir. Bu çocuklarda hayat kalitesinin ve ailelerin kaygilarinin niceliksel olarak belirlenmesi mümkündür. Her ne kadar literatürde bu amaçla kullanilabilecek çesitli hayat kalitesi anketleri bulunsa da, bu anketlerin ülkemiz yasam kosullari göz önüne alindiginda pratikte uygulanmasi nispeten zordur. Ayrica literatürde bulunan çalismalarda kullanilan anketlerden biri olan AS-20, esas olarak kayma varliginin psikososyal ve fonksiyonel anlamda hayat kalitesine etkisini degerlendirirken; VFQ-25, daha çok görsel fonksiyonlara odaklanan, eriskin hastalar için gelistirilmis olan bir ankettir. Hayat kalitesi anketlerini olustururken standart yöntem, hazirlanan sorulara hastalarin kendilerinin cevap vermesi ve eger mümkünse ayni anketin çocuklara ve ailelere es zamanli uygulanip sonuçlarin karsilastirilmasidir; ancak çocuk hastalarda pratikte bunu uygulamak her zaman mümkün degildir. Bu çalismada da, esas olarak aile görüslerini degerlendiren bir anket kullanilarak, pediatrik katarakt olgularindaki ve ailelerindeki kaygi düzeyleri ve bu kaygilari etkileyen faktörler degerlendirilmistir. Ailelerin kaygilari, çocuklarinin hayatlarini tek baslarina, kimseye bagimli olmadan idame ettirebilmelerine yönelik fonksiyonel kaygilar, sosyal hayatlarinin devamina yönelik sosyal kaygilar ve cerrahi tedavinin basarisina ve sonuçlarina yönelik cerrahi kaygilar olarak siniflandirilmistir. Kooperasyon güçlügü nedeniyle, çocuklarin hastaliklari hakkindaki görüslerini degerlendiren bölümün 0-6 yas arasi olgularda aileleri tarafindan cevaplanmasi istenmis; 7-15 yas arasi, okul çagiçocuklarda ise hastalarin kendilerinin bu bölümü cevaplamasi istenmistir. Literatürde pediatrik kataraktlarin hayat kalitesine etkisini degerlendiren çalismalar oldukça kisitlidir.13-16 Bu çalismalardan birinde, fiziksel fonksiyon ve psikososyal durumu degerlendiren PedsQL 4.0 (Pediatric Quality of Life Questionnaire) yasam kalitesi ölçegi kullanilarak, konjenital ve infantil katarakt tanisi alan olgularda, tanidan 7 yil sonraki hayat kalitesi degerlendirilmistir.14 Bu çalismada kullanilmis olan PedsQL 4.0, çocuklarin genel saglik durumlari ile ilgili genel hayat kalitesini ölçmek için gelistirilmis bir anket oldugu halde, bizim çalismamizda kullandigimiz anket pediatrik katarakti olan çocuklarin gözleri ve görme fonksiyonlari ile ilgili hayat kalitesini ölçmek için özel olarak gelistirilmistir. Kirwan ve ark. ise yaptiklariçalismada, görsel fonksiyonlar için özel olarak gelistirilmis olan VFQ-25’i kullanarak, yasamin ilk 2 yilinda konjenital katarakt nedeniyle opere edilmis olan adölesanlarda ve genç eriskinlerde hayat kalitesini degerlendirmislerdir.13 Bizim çalismamizdan farkli olarak Chak ve ark.’nin çalismasinda, kendini ifade edemeyen 0-6 yas grubunda degerlendirme yapilmamis, 7 yas ve üzeri olgular çalismaya dahil edilmistir. Bu yas grubunda da ayni sorulara hem hastalarin kendileri (self-test) hem de aileler (proxy-test) cevap vermis ve bu sonuçlar arasindaki maksimum farkin 2,0 oldugu bildirilmistir. Her ne kadar bu çalismada çocuklarin ve ailelerin cevaplari korele olsa da, arada büyük fark olmasi durumunda proxy-test veya self-test yanitlarindan hangisinin dikkate alinacagi tartisilmasi gereken bir problem olarak kalmistir.14 Kirwan ve ark. ise yaptiklariçalismaya 13 yasüzerindeki olgulari dahil etmisler ve anketi sadece hastalarin kendilerine uygulamislardir.13 Bu çalisma eriskin yas grubundaki hastalari da içermesi, self-test olusu ve ailelerin kaygi düzeylerini degerlendirmemesi ile bizim çalismamizdan oldukça farklidir. Ye ve ark.15 yaptiklari çalismada, yas ortalamasi 9,8 yil olan bilateral konjenital katarakt olgularinda cerrahi öncesi ve sonrasi hayat kalitesini degerlendirmisler ve saglikliçocuklarla karsilastirildiginda bilateral konjenital katarakt olgularinda hayat kalitesinin anlamli olarak daha düsük oldugunu; mevcut kataraktin yogunluguna ve görme keskinligine göre hayat kalitesinin degistigini ve kataraktiçok yogun olmayan olgularda cerrahi sonrasi hayat kalitesinin belirgin olarak arttigini bildirmislerdir. Benzer sekilde Lopes ve ark.16 da çocuklar için gelistirilmis görsel fonksiyon anketini kullanarak yaptiklariçalismalarinda, bilateral konjenital katarakti olan olgularda, saglikli kontrol grubu ile karsilastirildiginda hayat kalitesinin daha düsük oldugunu belirtmislerdir. Kirwan ve ark.’nin13 çalismasinda da kontrol grubu ile karsilastirildiginda konjenital katarakt öyküsü olan olgularda genel görme, yakin görme, uzak görme, periferal görme ve görme iliskili ruhsal durumun daha kötü oldugu bildirilmistir. Chak ve ark.’nin14 çalismasinda çocuklarda ve ailelerde esas olarak sosyal kaygilarin daha fazla oldugu sonucuna varildigi halde, bizim çalismamizda fonksiyonel kaygilarin daha fazla oldugu belirlenmistir. Eslik eden durumlarla birlikteligine bakildiginda ise, bizim sonuçlarimiza benzer sekilde, Chak ve ark.,14 elde ettikleri anket sonuçlari ile yas, cinsiyet, görme keskinligi, taraf tutulumu, eslik eden hastalik varligi, cerrahi öyküsü, postoperatif glokom veya arka kapsül opasifikasyonu gibi komplikasyon varligi, ambliyopi tedavisi arasinda anlamli bir korelasyon saptamamislardir.Bizim çalismamizda cerrahi tedavi öncesinde kayma saptanan olgularin ailelerinde sosyal kaygilar fazla oldugu halde, Chak ve ark. anket sonuçlari ile kayma varligi arasinda anlamli bir iliski saptamamistir. Anketin es zamanli olarak ailelerin yani sira hasta çocuklara da uygulanmamis olmasi ve çalismaya dahil edilen olgu sayisinin azligi bu çalismanin kisitliliklaridir. Sonuç olarak cerrahi tedavi sirasindaki yasa bagli görme keskinligi olgudan olguya degisebilse de ailelerde esas olarak kaygiya sebep olan durumun kayma varligi oldugu unutulmamalidir. Ayrica pediatrik kataraktlarin, çocuklari hayatlarinin uzun bir döneminde etkiledigi göz önüne alinirsa, yapilacak longitudinal çalismalarla bu çocuklarin hayat kalitesindeki degisimin saptanmasi mümkündür. Yazisma Adresi/Address for Correspondence: Dr. Aslihan Uzun, Ankara Üniversitesi Tip Fakültesi Göz Hastaliklari Ana Bilim Dali, Ankara, Türkiye Gsm: +90 312 595 62 60 E-pos­ta: draslihanuzun@gmail.com Gelis Tarihi/Received: 05.12.2012 Kabul Tarihi/Accepted: 09.01.2013