Tear Film and Ocular Surface Changes in Patients Receiving Systemic Isotretinoin

1. 1Pamukkale Üniversitesi, Tip Fakültesi, Göz Hastaliklari Anabilim Dali, Denizli, Türkiye
2. 2Pamukkale Üniversitesi, Tip Fakültesi, Dermatoloji Anabilim Dali, Denizli, Türkiye
3. 3Pamukkale Üniversitesi, Tip Fakültesi, Patoloji Anabilim Dali, Denizli, Türkiye
4. 4Pamukkale University Faculty Of Medicine, Department Of Ophthalmology Denizli, Turkey

Corresponding Author: Çalismamizda sistemik isotretinoin tedavisi ile GKZ’nda azalma, konjonktival impresyon sitolojisi skorlarinda ve OYHI’nde artis saptanmistir. Schirmer skorlarinda ise anlamli bir degisiklik izlenmemistir. Bulgularin tedavinin ilk 3 ayinda daha siddetli oldugu, daha sonra tedavi kesilene kadar ayni siddette seyrettigi görülmüstür. Isotretinoinin meibomian bez boyutlarinda küçülmeye, duktuslari döseyen epitelde kalinlasmaya, asinus boyutunda ve sayisinda azalmaya ve periasiner fibrosize sebep oldugu tavsan çalismalarinda gösterilmistir.7 Mathers ve ark. isotretinoin kullanimi sirasinda meibografi ile meibomian bezlerin yogunlugunda azalma oldugunu ve atrofik degisikler ortaya çiktigini göstermis, ayrica gözyasi osmolaritesinde artis oldugunu bildirmislerdir.2 Benzer sekilde Evren ve ark. da isotretinoin kullanan hastalarda meibomian bez fonksiyon bozuklugu ve lipid salgisinda serbest yag asitlerinde azalma saptamislardir.8 Bir baska çalismada, isotretinoinin konjontival Goblet hücreleri üzerine etkilerine bakildiginda, 28 hastanin %75’inde konjonktival impresyon sitolojisi normal olarak degerlendirilmis, sistemik isotretinoin tedavisinin 3. ayinda bu oran %43’e düsmüstür. Saptadiklari patolojik bulgular arasinda Goblet hücre yogunlugunda azalma, nukleus/sitoplazma oraninda azalma ve skuamoz metaplaziye egilim bulunmaktadir.9 Diger bir çalismada ise benzer sekilde isotretinoin tedavisi sirasinda hastalarin impresyon sitolojisi skorlarinda anlamli bir artis saptanmistir.10 Bizim çalismamizda da isotretinoin tedavisi ile, skuamöz metaplazi ve goblet hücre sayisinda azalma ile karekterize degisiklikler saptanmistir. Çalismamizda impresyon sitoloji örnegi degerlendirilen hasta sayisinin sinirli olmasinin, bulgularin 3. ayda istatistiksel olarak anlamsiz olmasina yol açabilecegini düsünmekteyiz. Isotretinoinin gözyasina geçerek lokal toksisite olusturdugu, müsin ve lipid oranininin degistirerek GKZ’ni etkiledigi ileri sürülmüstür. 4,9 Çalismamizda isotretinoin tedavisinin 3. ayinda GKZ degerinde anlamli bir azalma saptanmis, 3 ve 6. aylar arasinda ise anlamli bir degisiklik izlenmemistir. Önceki çalismalara bakildiginda bu GKZ’ndaki azalmanin 1-1.5 ay civarinda basladigi, 3-4. aylarda da sürdügü, anormal GKZ saptanan hasta oraninin ise %28,5 ile %69 arasinda degistigi görülmektedir.10,11,13,14 Bizim çalismamizda tedavinin 3. ayinda hastalarin %90’inda GKZ 10sn’nin altinda ölçülmüstür. Tedavi öncesi GKZ degerlerine bakildiginda, hastalarimizin %86’sinda GKZ’nin 10 sn’nin altinda oldugu ve isotretinoin tedavisi baslanmadan önce de kuru göz tablosunun bulundugu görülmektedir. Isotretinoin baslanmasiyla bu bulgularin daha da siddetlendigi ve bu nedenle çalismamizda diger çalismalara göre daha yüksek oranda patolojik GKZ saptandigi ileri sürülebilir. Tedavi öncesinde saptanan kuru göz tablosunun, çalisma grubumuzun tamaminin siddetli bir akne vulgaris tipi olan nodüler/nodülokistik akne hastalarindan olusmasindan kaynaklanabilecegi düsünülebilir ancak bu hipotezin, kuru göz siddetinin, akne vulgarisin siddetiyle iliskisini arastiracak çalismalar ile desteklenmesi gerekmektedir. Çalismamizda isotretinoin tedavisi ile anestezili Schirmer test skorlarinda anlamli olmayan bir azalma saptanmistir. Benzer sekilde, önceki çalismalarda da isotretinoin kullaniminin, Schirmer skorlari üzerine etkisi olmadigi gösterilmistir.2,14,15 Öte yandan anestezisiz Schirmer skorlarinda degisiklik bulunmazken, anestezili Schirmer skorlarinda anlamli azalma saptanan çalismalar da bulunmaktadir.10,12 Evren ve ark., hastalarin sag göz Schirmer skor degisikliklerini anlamsiz, sol gözdekini ise kontrol grubuna göre anlamli düsük bulmuslardir. 8 Rismondo ve ark.’nin isotretinoin verilen tavsanlarda yaptiklari bir çalismada, pilokarpin stimulasyonu ile lakrimal bezin sivi üretimi, protein ve retinol sekresyonu ölçülmüs ve isotretinoinin lakrimal bez fonksiyonlarini etkilemedigi, görülen oküler irritasyonun azalmis gözyasi üretiminden kaynaklanmadigi sonucuna varilmistir.4 Çalismamizda saptanan bulgular, isotretinoinin gözyasi üretimini azaltmaktan ziyade gözyasi komponentlerini etkileyerek ve toksisiteye sebep olarak oküler yüzeyi etkilediklerini düsündürmektedir. Hastalar kuru göz semptomlari açisindan degerlendirildiginde, çalismamizda OYHI skorlarinda tedavinin 3. ve 6. ayinda anlamli bir artis izlenmistir. Ilacin kesilmesi gerekli bulunmamis ancak hastalarin %36’sina gözyasi tedavisi baslanmasi gerekmistir. Benzer sekilde bir baska çalismada da tedavinin 1. ve 4. ayinda OYHI skorlarinda artis izlenmistir.10 Çalismamizin zayif yanlari, sinirli sayida impresyon sitoloji verimiz olmasi ve gözyasi ozmolarite ölçümlerinin yapilamamasidir. Güçlü yanlari ise prospektif özellikte olmasi, uzun izlem süresi ve sik kullanilan bir sistemik ilacin önemli oküler etkilerine dikkat çekmesidir. Sonuç olarak, akne vulgaris hastalarinda sistemik isotretinoin tedavisi ile birlikte oküler yüzey degisiklikleri ve kuru göz semptomlari görülmektedir. Özellikle kontakt lens ve/veya sistemik ilaç kullanimi gibi kuru göz tablosuna sebep olabilecek diger faktörlerin de eslik etmesi durumunda, oküler bulgularin siddetinde artis olabilecegi hatirlanmalidir.16 Bu nedenle, bu hastalarin isotretinoin tedavisi öncesinde ve tedavi sirasinda oküler yüzey degisikleri ve kuru göz açisindan da takip edilmeleri uygun olacaktir. Isotretinoin tedavisi baslanmasi planlanan hastalara keilitis açisindan profilaktik olarak dudak koruyucu önerildigi gibi, kuru göz açisindan da gözyasi tedavisi önerilmesi faydali olabilir. Yazisma Adresi/Address for Correspondence: Dr. Ebru Nevin Çetin, Pamukkale Üniversitesi, Tip Fakültesi, Göz Hastaliklari Anabilim Dali, Denizli, Türkiye Tel.: +90 242 444 07 28 E-posta: ecetin@pau.edu.tr Gelisl Tarihi/Received: 20.11.2012 Kabul Tarihi/Accepted: 11.03.2013